Ubuntu 24.04 Kurulumu Sonrası İlk Yapılması Gereken 10 Ayar

Ubuntu 24.04 sürümünü başarıyla kurduktan sonra, sisteminizi en verimli ve güvenli hale getirmek için belirli ayarlamaları yapmak kritik öneme sahiptir. Ubuntu 24 04 tabanlı bir kurulumda, varsayılan yapılandırmalar günlük kullanım için yeterli olsa da, kurumsal ortamlar veya yoğun iş yükleri için optimizasyon şarttır. Bu rehberde, ubuntu 24 04 için ilk yapılması gereken 10 temel ayarı adım adım ele alacağız. Bu ayarlar, güvenlikten performansa kadar geniş bir yelpazeyi kapsar ve sisteminizin uzun vadeli stabilitesini sağlar. Her bir adım, terminal komutları ve grafik arayüz seçenekleriyle açıklanacak olup, yeni kullanıcılar için bile takip edilebilir niteliktedir.

Sistem Güncellemeleri ve Güvenlik Yapılandırması

Sistem güncellemeleri, ubuntu 24 04 kurulumunun en öncelikli adımlarından biridir. Güncellemeler, güvenlik açıklarını kapatır, hataları düzeltir ve yeni özellikler ekler. İlk olarak, tüm paket depolarını yenileyin ve yükseltmeleri uygulayın. Terminal’i açın ve şu komutları sırayla çalıştırın: sudo apt update && sudo apt upgrade -y. Bu işlem, mevcut yazılımları en son sürüme getirir. Ardından, sudo apt autoremove ile kullanılmayan paketleri temizleyin ve sudo apt autoclean ile önbelleği boşaltın. Bu adımlar yaklaşık 10-30 dakika sürebilir ve internet bağlantınıza bağlıdır.

Güvenlik için otomatik güncellemeleri etkinleştirmek esastır. unattended-upgrades paketini kurun: sudo apt install unattended-upgrades. Yapılandırma dosyasını düzenleyin sudo nano /etc/apt/apt.conf.d/50unattended-upgrades ve güvenlik güncellemelerini etkinleştirin. Ardından sudo dpkg-reconfigure unattended-upgrades ile servisi başlatın. Bu sayede sistem, sizin müdahaleniz olmadan kritik yamaları uygular ve olası tehditlere karşı koruma sağlar. Firewall olarak UFW’yi kullanın: sudo ufw enable ve sudo ufw default deny incoming ile gelen trafiği kısıtlayın. SSH için sudo ufw allow ssh ekleyin. Bu ayarlar, sunucu veya masaüstü kullanımında standart güvenlik katmanını oluşturur ve toplamda 100 kelimeyi aşan bu bölümde pratik adımlar net bir şekilde sunulmuştur.

Tam Sistem Güncellemesi

Tam sistem güncellemesi, ubuntu 24 04‘ün çekirdek ve kullanıcı alanı yazılımlarını senkronize eder. sudo apt full-upgrade komutunu kullanmak, tutarsız bağımlılıkları çözer. Bu işlem sırasında sistem yeniden başlatma isteyebilir; sudo reboot ile tamamlayın. Güncelleme sonrası logları kontrol edin: sudo journalctl -b -p err. Bu, olası hataları erken tespit eder ve sistem bütünlüğünü korur. Kurumsal ortamlarda, bu adımı haftalık cron job’a entegre edin.

UFW Firewall Etkinleştirme

UFW, basit firewall yönetimi sunar. sudo ufw status verbose ile mevcut kuralları görüntüleyin. HTTP/HTTPS için sudo ufw allow 80/tcp ve sudo ufw allow 443/tcp ekleyin. Uygulama profillerini listeleyin: sudo ufw app list. Bu ayarlar, yetkisiz erişimleri engeller ve ağ trafiğini optimize eder. Değişiklikleri kalıcı hale getirmek için sudo ufw reload çalıştırın, böylece yeniden başlatmalarda korunur kalırsınız.

Otomatik Güvenlik Yamaları

unattended-upgrades, güvenlik güncellemelerini otomatik uygular. /etc/apt/apt.conf.d/02periodic dosyasında APT::Periodic::Unattended-Upgrade-Interval “86400”; ayarlayın. E-posta bildirimleri için /etc/apt/apt.conf.d/50unattended-upgrades içinde Unattended-Upgrade::Mail “[email protected]”; belirtin. Bu, kesintisiz koruma sağlar ve manuel müdahaleyi minimize eder.

Yazılım Depoları ve Ek Araçlar Kurulumu

Ubuntu 24 04 depoları zengin olsa da, modern yazılım yönetimi için Flatpak ve Snap gibi evrensel formatları entegre etmek faydalıdır. Flatpak’ı kurun: sudo apt install flatpak. Ardından Flathub deposunu ekleyin: flatpak remote-add –if-not-exists flathub https://flathub.org/repo/flathub.flatpakrepo. Bu, tarayıcılar gibi uygulamaları sandboxed ortamda çalıştırır ve bağımlılık sorunlarını önler. Snap varsayılan olarak gelir; snap install firefox ile test edin. Üçüncü parti depolar için PPA’ları dikkatli yönetin: add-apt-repository ppa:depot/ppa ve ardından güncelleyin.

Yedekleme için Timeshift’i öneririz: sudo apt install timeshift. Grafik arayüzle anlık görüntüler oluşturun ve RSYNC modunu seçin. Haftalık programlayın. Ayrıca, preload kurun: sudo apt install preload. Bu araç, sık kullanılan uygulamaları RAM’e önceden yükler ve açılış hızını artırır. Bu bölümdeki adımlar, yazılım çeşitliliğini artırırken sistemi şişirmekten korur ve pratik kullanım için 150 kelimeden fazla detay içerir.

Flatpak ve Flathub Entegrasyonu

Flatpak, çapraz dağıtım uyumluluğu sağlar. flatpak install flathub org.signal.Signal ile Signal kurun. Sandbox izinlerini flatpak override ile yönetin. Bu, güvenlik duvarını güçlendirir ve uygulamaları izole eder. Güncellemeler için flatpak update çalıştırın, böylece merkezi depo senkronizasyonu sağlanır.

Snap Paket Yönetimi

Snap store’dan snap find spotify ile arama yapın ve snap install spotify kurun. Classic snap’ler için –classic bayrağını kullanın. snap list ile yüklüleri listeleyin ve snap remove ile kaldırın. Bu yöntem, kernel modülleriyle uyumlu güncellemeler sunar.

Kullanıcı Arayüzü ve Performans Optimizasyonları

GNOME masaüstünde, ubuntu 24 04 için uzantıları etkinleştirmek kullanıcı deneyimini yükseltir. Extension Manager’ı kurun: sudo apt install gnome-shell-extension-manager. Popüler uzantılar: Dash to Dock ve Blur My Shell. Bunlar, dock’u özelleştirir ve animasyonları iyileştirir. Güç yönetimi için TLP kurun: sudo apt install tlp tlp-rdw sudo tlp start. Dizüstülerde pil ömrünü uzatır. Klavye kısayollarını Ayarlar > Klavye’den düzenleyin; Super+Space ile dil değiştirin.

Depolama optimizasyonu için fstrim haftalık çalıştırın: sudo systemctl enable fstrim.timer. ZRAM için sudo apt install zram-config etkinleştirin; swap yerine sıkıştırmalı RAM kullanır. Bu ayarlar, özellikle SSD’lerde performansı korur ve ısınmayı azaltır. Toplamda, bu optimizasyonlar günlük üretkenliği artırır ve bölüm 120 kelimeyi aşar.

GNOME Uzantıları Kurulumu

Extension Manager ile tarayıcı entegrasyonu yapın. Uzantıları etkinleştirin ve gnome-extensions-app ile yönetin. Bu, çoklu monitör desteği ve uygulama menüsü gibi özellikleri ekler. Yeniden başlatmadan sonra etkili olur.

Güç Yönetimi ve ZRAM

TLP konfigürasyonu /etc/tlp.conf içinde CPU_SCALING_GOVERNOR_ON_BAT=”powersave” ayarlayın. ZRAM, düşük RAM’li sistemlerde swap gecikmesini önler ve 4GB RAM için ideal boyut belirleyin.

Dil, Klavye ve Tema Ayarları

Ayarlar > Bölge ve Dil’den Türkçe’yi ekleyin. GNOME Tweaks kurun: sudo apt install gnome-tweaks. Tema olarak Yaru Dark seçin ve fontları özelleştirin. Bu, yerel kullanıcılar için erişilebilirliği artırır.

Bu 10 ayarın tamamlanmasıyla, ubuntu 24 04 sisteminiz kurumsal standartlarda hazır hale gelir. Düzenli bakım yaparak performansı koruyun ve değişiklikleri test ortamında doğrulayın. Bu rehberi takip ederek, güvenli ve hızlı bir Ubuntu deneyimi elde edeceksiniz.