Linux Sunucuda Swap (Takas Alanı) Oluşturma ve Performans Artırma

Linux sunucuda swap alanı, bellek yönetimi açısından kritik bir unsurdur. Sunucular yüksek yük altında çalıştığında RAM kapasitesi yetersiz kalabilir ve bu durum sistemin çökmesine yol açabilir. Swap, fiziksel belleğin taşması durumunda disk alanını sanal bellek olarak kullanarak performansı korur. Bu makalede, linux sunucuda swap oluşturma sürecini adım adım ele alacak, aynı zamanda performans optimizasyon tekniklerini paylaşacağız. Kurumsal ortamlar için bu işlemler, sistem kararlılığını artırır ve kesintisiz hizmet sunar.

Swap Alanının Linux Sunucularda Rolü

Swap alanı, Linux kernel’inin bellek baskısı altında kullandığı bir mekanizmadır. RAM dolduğunda, en az kullanılan sayfalar diske taşınır ve ihtiyaç duyulduğunda geri yüklenir. Bu sayede, linux sunucuda swap etkin bir şekilde yönetilirse, Out-Of-Memory (OOM) killer devreye girmeden süreçler devam eder. Özellikle veritabanı sunucuları veya web uygulamalarında bellek talebi ani pikler yapar; swap bu dalgalanmaları dengeler.

Kurumsal Linux sunucularda swap boyutu genellikle RAM’in %50-100’ü kadar önerilir. Örneğin, 16 GB RAM’li bir sunucuda 8-16 GB swap ideal olabilir. Swappiness parametresiyle (varsayılan 60), kernel’in swap kullanım eğilimini ayarlayabilirsiniz. Düşük swappiness (10-20), swap’ı yalnızca zorunlu durumlarda kullanır ve SSD disklerde I/O yükünü azaltır. Bu ayarlar, sysctl.conf dosyasında düzenlenerek kalıcı hale getirilir.

Linux Sunucuda Swap Oluşturma Yöntemleri

Linux sunucuda swap oluşturmak için en pratik yol, swap dosyası kullanmaktır. Bu yöntem partition ayırmaya gerek duymaz ve mevcut dosya sistemlerinde kolayca uygulanır. Öncelikle root yetkisiyle çalışın ve yeterli boş disk alanı olduğundan emin olun. Swap dosyası oluşturma, üretim ortamlarında hızlı müdahale için idealdir.

Swap Dosyası Oluşturma Adımları

İlk adımda, istenen boyutta bir dosya oluşturun: dd if=/dev/zero of=/swapfile bs=1M count=2048 komutuyla 2 GB swap dosyası üretir (count değeri GB cinsinden çarpılır). Ardından dosyayı swap formatına getirin: chmod 600 /swapfile; mkswap /swapfile. Aktivasyon için swapon /swapfile çalıştırın. Kalıcı olması adına /etc/fstab dosyasına şu satırı ekleyin: /swapfile none swap sw 0 0. Değişiklikleri uygulamak için mount -a kullanın. Bu işlem, sunucuyu yeniden başlatmadan bile swap’ı devreye sokar ve bellek kullanımını free -h komutuyla doğrulayabilirsiniz.

Swap Partition Kullanımı

Partition tabanlı swap, daha performanslıdır çünkü doğrudan disk bloğuna erişir. fdisk veya parted ile boş bir partition oluşturun, örneğin /dev/sda5. Tipini 82 (Linux swap) olarak ayarlayın: fdisk /dev/sda ardından n, p, 5, varsayılan değerler, t, 82. Kaydetmek için w yazın. Sonra mkswap /dev/sda5; swapon /dev/sda5. fstab’a /dev/sda5 none swap sw 0 0 ekleyin. Bu yöntem, LVM kullanıyorsanız lvcreate ile dinamik partitionlar için uygundur ve yüksek I/O yoğunluğunda üstünlük sağlar.

Swap Performansını Optimize Etme Teknikleri

Swap oluşturduktan sonra optimizasyon, sistem verimliliğini maksimize eder. Swappiness’i düşürmek için /etc/sysctl.conf’a vm.swappiness=10 ekleyin ve sysctl -p ile uygulayın. Bu, kernel’in fiziksel RAM’i önceliklendirmesini sağlar. Ayrıca, swapiness=0 ile swap’ı devre dışı bırakabilirsiniz ancak RAM yetersizliğinde riskli olur. SSD tabanlı sunucularda TRIM desteği için fstrim cron jobu ekleyin.

İzleme ve Bakım Yöntemleri

Swap kullanımını vmstat 1 5 veya sar -r ile takip edin. Yüksek swap aktivitesi (si/so sütunları) bellek yetersizliğini gösterir; bu durumda RAM yükseltin veya uygulamaları optimize edin. Swappiness test için stress –vm 2 –vm-bytes 80% komutuyla yük simüle edin. Bakım sırasında swapoff -a ile geçici devre dışı bırakın, ardından yeniden etkinleştirin. Kurumsal ortamda Nagios veya Prometheus ile swap metriklerini izleyin; eşik aşımlarında uyarı alın.

Gelişmiş Ayarlar

Hugepages etkinleştirerek swap baskısını azaltın: echo always > /sys/kernel/mm/transparent_hugepage/enabled. Ancak üretimde test edin. Zram modülü, RAM içinde sıkıştırılmış swap oluşturur: modprobe zram ve boyut ayarlayın. Bu, özellikle bellek sınırlı VPS’lerde %50’ye varan kazanç sağlar. Tüm ayarlar sonrası reboot ile doğrulayın ve logları /var/log/messages’ten inceleyin.

Sonuç olarak, linux sunucuda swap yönetimi, proaktif yaklaşımla sistem güvenilirliğini pekiştirir. Bu adımları uygulayarak, kurumsal Linux sunucularınızda kesintisiz performans elde edebilirsiniz. Düzenli izleme ve ayarlamalarla, beklenmedik yavaşlamaları önleyin ve kaynakları verimli kullanın.