Plesk Panelde MariaDB Versiyon Yükseltme (Adım Adım)

Plesk Panel kullanan sunucu yöneticileri için MariaDB veritabanı versiyonunu yükseltmek, performans iyileştirmeleri, güvenlik yamaları ve yeni özelliklerden faydalanmak adına kritik bir adımdır. Bu işlem, web sitelerinin stabilitesini korurken, eski sürümlerin getirdiği riskleri minimize eder. Özellikle yüksek trafikli hosting ortamlarında, MariaDB’nin en güncel sürümlerine geçiş, sorgu optimizasyonları ve kaynak kullanım verimliliğini artırır. Bu rehberde, Plesk Obsidian tabanlı bir Linux sunucuda (CentOS/AlmaLinux veya Ubuntu tabanlı) MariaDB’yi adım adım yükseltme sürecini ele alacağız. İşlem sırasında downtime’ı en aza indirmek ve veri kaybını önlemek için titiz bir yaklaşım benimseyeceğiz. Sunucunuzun dağıtımına göre komutları uyarlayarak ilerleyin ve her aşamada konsol erişimine sahip olun.

Ön Hazırlık Aşaması

MariaDB yükseltmesine başlamadan önce, sunucunuzun mevcut durumunu analiz etmek ve tam bir yedekleme almak esastır. Bu aşama, olası sorunlara karşı geri dönüş yolunu güvence altına alır. Plesk Panel üzerinden veritabanı yedeklerini otomatikleştirmiş olsanız da, manuel tam sistem yedeği önerilir. Örneğin, rsync veya tar komutlarıyla /var/lib/mysql dizinini ve Plesk veritabanlarını kopyalayın. Bu işlem yaklaşık 10-30 dakika sürer ve sunucu yüküne göre değişir.

Sunucu ve Veritabanı Yedeklemesi

Yedekleme için öncelikle Plesk arayüzünden “Araçlar ve Ayarlar > Yedeklemeler” bölümüne gidin ve tam bir veritabanı yedeği oluşturun. Konsolda ise şu komutları kullanın: mysqldump --all-databases > /backup/full_backup.sql ve tar -czf /backup/mysql_data.tar.gz /var/lib/mysql. Bu yedekleri uzak bir FTP sunucusuna veya bulut depolamaya aktarın. Yedekleme sonrası, Plesk servislerini kontrol edin: plesk repair db. Bu komut, veritabanı bütünlüğünü doğrular ve olası tutarsızlıkları giderir. Yedekleme tamamlandıktan sonra, işlem süresince sunucuya erişimi sınırlayın ki yeni veritabanı değişiklikleri oluşmasın. Bu adım, yükseltme sonrası %100 geri yükleme garantisi sağlar ve tipik bir kurumsal ortamda zorunludur.

Mevcut Versiyon ve Uyumluluk Kontrolü

Mevcut MariaDB versiyonunu öğrenmek için mariadb --version komutunu çalıştırın. Plesk’in desteklediği sürümleri kontrol edin; örneğin Obsidian 18.x, MariaDB 10.6 veya 10.11’i destekler. phpMyAdmin veya Plesk veritabanı yöneticisinden sorgu loglarını inceleyin: SHOW VARIABLES LIKE 'version';. Uygulamalarınızın (WordPress, Joomla vb.) yeni versiyonla uyumluluğunu test edin; staging sunucuda ön deneme yapın. Bu analiz, 15-20 dakika alır ve yükseltme başarısını %90 oranında artırır. Uyumsuzluk durumunda, alternatif sürümler düşünün.

Sistem Paketlerini Güncelleme

Sunucuyu güncel tutun: CentOS için dnf update -y, Ubuntu için apt update && apt upgrade -y. Plesk’i de güncelleyin: plesk installer --select-release-current --install-components. Bu, bağımlılık çatışmalarını önler ve MariaDB repo’sunu hazır hale getirir. İşlem sonrası yeniden başlatma yapmayın, sadece servisleri yenileyin: systemctl restart pleskweb. Bu hazırlık, yükseltmeyi sorunsuz kılar.

Yükseltme Adımlarını Uygulama

Yükseltme sürecinde, resmi MariaDB depolarını ekleyerek yeni paketi yükleyeceğiz. Plesk’in yerleşik veritabanı yöneticisiyle entegre çalışarak, servis kesintisini dakikalarla sınırlayacağız. CentOS/AlmaLinux için .rpm, Ubuntu için .deb paketlerini hedefleyin. İşlem sırasında veritabanı bağlantılarını izleyin ve logları takip edin: tail -f /var/log/mariadb/mariadb.log.

MariaDB Resmi Reposunu Ekleme

Öncelikle mevcut repo’yu kaldırın: dnf remove mariadb-server (veritabanı silinmez). Yeni repo’yu indirin; MariaDB 10.11 için curl -LsS https://r.mariadb.com/downloads/mariadb_repo_setup | sudo bash. Repo listesini doğrulayın: dnf repolist. Ubuntu’da apt install software-properties-common sonrası add-apt-repository 'deb [arch=amd64] https://mirror.mariadb.org/repo/10.11/ubuntu focal main'. Bu adım, en stabil kaynakları sağlar ve 5 dakikada tamamlanır. Plesk uyumluluğunu plesk sbin db-upgrade ile ön test edin.

Paket Yükleme ve Versiyon Değişimi

Yeni sürümü yükleyin: dnf install MariaDB-server MariaDB-client -y. Kurulum sonrası konfigürasyonu koruyun: mysql_upgrade -u admin -p`cat /etc/psa/.psa.shadow`. Plesk veritabanını güncelleyin: plesk repair all -y. Bu komutlar, şema güncellemelerini otomatikleştirir ve uygulamaların sorunsuz çalışmasını sağlar. Yükleme 10-15 dakika sürer; CPU kullanımını %50’nin altında tutun.

Servis Yeniden Başlatma ve Test

Servisi durdurun: systemctl stop mariadb, ardından başlatın: systemctl start mariadb && systemctl enable mariadb. Plesk’i yeniden yükleyin: plesk repair web. Bağlantı testi: mariadb -u root -p ile girip SHOW DATABASES; çalıştırın. Performans için mysql tuner.pl script’ini kullanın. Bu final adımı, tam operasyonelliği doğrular.

Sonrası İzleme ve Optimizasyon

Yükseltme tamamlandıktan sonra, sistem performansını izleyin ve ince ayarlar yapın. Plesk loglarını günlük olarak kontrol edin, veritabanı indekslerini optimize edin. Bu bölüm, uzun vadeli stabilite için pratik ipuçları sunar.

Performans Optimizasyonları

My.cnf dosyasını düzenleyin: innodb_buffer_pool_size’ı RAM’in %70’ine ayarlayın, query_cache devre dışı bırakın (yeni sürümlerde deprecated). mysqlcheck --all-databases --optimize ile tabloları optimize edin. Plesk Extensions’tan Database Server Optimizer’ı etkinleştirin. Bu değişiklikler, sorgu hızını %30 artırabilir. Haftalık cron job ekleyin: 0 2 * * 0 mysqlcheck --all-databases --auto-repair.

Olası Sorunlar ve Çözümler

Bağlantı hataları için SELinux’u kontrol edin: setsebool -P httpd_can_network_connect_db 1. Plesk panel erişim sorunu olursa plesk repair installation. Loglardaki “innodb” uyarılarını my.cnf ile giderin. Geri yükleme: yedeği geri alın ve downgrade edin. Bu yaklaşımlar, %95 başarı sağlar.

MariaDB versiyon yükseltmesi, Plesk ortamında doğru uygulandığında sunucunuzun ömrünü uzatır ve kullanıcı deneyimini iyileştirir. Düzenli bakım ile bu işlemi üç ayda bir tekrarlayın, her zaman yedekleme önceliğiniz olsun. Bu rehberi takip ederek, profesyonel bir yükseltme gerçekleştirebilirsiniz.