PostgreSQL Kurulumu ve İlk Kullanıcı Oluşturma Rehberi

PostgreSQL, açık kaynaklı bir ilişkisel veritabanı yönetim sistemidir ve yüksek performans, güvenilirlik ile geniş ölçeklenebilirlik sunar. Kurumsal ortamlar için ideal bir seçim olan bu veritabanı, milyonlarca satır veriyi etkin yönetebilir. Bu rehberde, PostgreSQL’in kurulumunu adım adım ele alacak, ardından ilk kullanıcı ve veritabanı oluşturma işlemlerini detaylandıracağız. Özellikle yeni başlayan geliştiriciler ve sistem yöneticileri için pratik bir yol haritası sunarak, sorunsuz bir başlangıç yapmanızı sağlayacağız. Kurulum platforma göre değişse de, odak noktamız Linux tabanlı sistemler olacak; zira kurumsal ortamlarda en yaygın kullanılanıdır.

Sistem Hazırlıkları ve Gereksinimler

PostgreSQL kurulumuna başlamadan önce sisteminizin hazır olması kritik öneme sahiptir. Minimum gereksinimler arasında 2 GHz işlemci, 4 GB RAM ve 20 GB boş disk alanı bulunur. Linux dağıtımlarında (Ubuntu 20.04+ veya CentOS 8+), paket yöneticilerini güncelleyin. Bu adım, uyumluluk sorunlarını önler ve en güncel sürümleri sağlar. Örneğin, Ubuntu’da sudo apt update && sudo apt upgrade -y komutunu çalıştırın. Firewall ayarlarını kontrol edin; PostgreSQL varsayılan olarak 5432 portunu kullanır, bu yüzden sudo ufw allow 5432/tcp ile erişimi açın.

Ayrıca, SELinux veya AppArmor gibi güvenlik modüllerini devre dışı bırakmayın; bunun yerine PostgreSQL’e özel kurallar tanımlayın. Bu hazırlıklar, kurulum sonrası servislerin düzgün çalışmasını garanti eder. Pratik bir ipucu: Kurulum öncesi hostnamectl set-hostname postgres-server ile sunucuya anlamlı bir isim verin, bu yönetim kolaylığı sağlar. Toplamda bu adımlar 10-15 dakika sürer ve olası hataları minimize eder.

• Sistem güncellemeleri: Paket yöneticisiyle tam tarama yapın.
• Port açma: 5432 TCP’yi firewall’a ekleyin.
• Bağımlılıklar: Gerekli kütüphaneleri (örneğin, libssl) önceden yükleyin.

PostgreSQL Kurulumu Adımları

Linux (Ubuntu/Debian) Üzerinde Kurulum

Ubuntu tabanlı sistemlerde PostgreSQL kurulumu son derece basittir. Resmi PostgreSQL deposunu ekleyin: wget --quiet -O - https://www.postgresql.org/media/keys/ACCC4CF8.asc | sudo apt-key add - ardından sudo sh -c 'echo "deb http://apt.postgresql.org/pub/repos/apt $(lsb_release -cs)-pgdg main" > /etc/apt/sources.list.d/pgdg.list'. Güncelleyip kurun: sudo apt update && sudo apt install postgresql postgresql-contrib -y. Servisi başlatın: sudo systemctl start postgresql && sudo systemctl enable postgresql. Durumu kontrol edin: sudo systemctl status postgresql. Bu işlem, PostgreSQL 14 veya üstü sürümü otomatik yükler ve postgres superuser’ını oluşturur. Kurulum sonrası sudo -u postgres psql ile test bağlantısı yapın.

Potansiyel sorunlar: Eğer anahtar hatası alırsanız, apt-key yerine gnupg kullanın. Bu yöntem, 5 dakikada tamamlanır ve tam fonksiyonel bir veritabanı sunar. Ek paketler (contrib), uzantılar için gereklidir.

Windows Üzerinde Kurulum

Windows’ta interaktif yükleyiciyi indirin (postgresql.org’dan). Çalıştırın, dil seçin (English varsayılan), dizini belirtin (C:\Program Files\PostgreSQL\15). Şifre belirleyin (postgres superuser için güçlü bir şifre seçin, en az 12 karakter). Port 5432’yi koruyun, Stack Builder ile ek bileşenler yükleyin (pgAdmin dahil). Yükleme tamamlandıktan sonra pgAdmin’i açın, sunucuya bağlanın. Servis otomatik başlar; Task Manager’da postgresql-x64-15 doğrulayın. Bu grafik arayüzlü yöntem, komut satırı tercih etmeyenler için idealdir ve 10 dakikada biter.

Güvenlik için Windows Firewall’a 5432 kuralı ekleyin. Pratik takeaway: pgAdmin, görsel yönetim için vazgeçilmezdir.

İlk Kullanıcı ve Veritabanı Oluşturma

Superuser ile Bağlantı Kurma

Kurulum sonrası postgres superuser ile bağlanın. Linux’ta sudo -u postgres psql, Windows’ta pgAdmin veya psql -U postgres -h localhost. Prompt’ta \l ile veritabanlarını listeleyin. Bu bağlantı, tam yetki sağlar. Şifre yoksa varsayılan ident authentication geçerlidir; production için pg_hba.conf’u düzenleyin (/etc/postgresql/15/main/pg_hba.conf), md5 method ekleyin ve sudo systemctl reload postgresql.

Bağlantı testi: SELECT version(); ile sürümü doğrulayın. Bu adım, ortamı hazırlar.

Yeni Kullanıcı Oluşturma

psql prompt’unda CREATE USER myappuser WITH PASSWORD 'gucluSifre123!' CREATEDB LOGIN; ile kullanıcı oluşturun. CREATEDB yetkisi veritabanı oluşturma izni verir. Yetkileri yönetin: GRANT ALL PRIVILEGES ON DATABASE mydb TO myappuser;. Kullanıcıyı test edin: Çıkış yapın (\q), sonra psql -U myappuser -d postgres. Başarılıysa, kurumsal uygulamalar için hazırdır. Şifre politikası: Karmaşıklık zorunlu kılın (postgresql.conf’ta password_encryption = scram-sha-256).

Veritabanı Oluşturma ve Bağlantı

CREATE DATABASE myappdb OWNER myappuser ENCODING 'UTF8' LC_COLLATE='tr_TR.UTF-8' LC_CTYPE='tr_TR.UTF-8'; ile veritabanı oluşturun. Türkçe karakter desteği için locale ayarları şarttır. \c myappdb ile bağlanın, \dt ile tabloları kontrol edin. Uygulama bağlantısı: JDBC için jdbc:postgresql://localhost:5432/myappdb?user=myappuser&password=gucluSifre123!. Bu yapı, ölçeklenebilir bir temel atar.

PostgreSQL, kurulum ve yapılandırma sonrası güçlü bir veritabanı altyapısı sunar. Bu rehberdeki adımları takip ederek, güvenli ve verimli bir ortam oluşturabilirsiniz. Düzenli yedekleme (pg_dump) ve izleme ile uzun vadeli başarı elde edin; örneğin, pgBadger ile log analizi yapın. Pratiğe dökün ve veritabanı becerilerinizi geliştirin.