Sunucuda Disk Genişletme: LVM ile Partition Büyütme

Sunucularınızda depolama alanı ihtiyacının artması, performans ve verimlilik açısından kritik bir konudur. LVM (Logical Volume Manager), Linux tabanlı sistemlerde disk partitionlarını dinamik olarak yönetmek için vazgeçilmez bir araçtır. Bu makalede, mevcut bir sunucuda disk genişletme işlemini LVM kullanarak adım adım ele alacağız. Fiziksel disk ekleyerek veya mevcut alanı genişleterek partition boyutunu büyütmek, kesintisiz hizmet sunumu için idealdir. Bu işlem, veri kaybı riskini minimize ederken esneklik sağlar. Özellikle kurumsal ortamlarda, veritabanı sunucuları veya dosya depolama sistemlerinde sıkça başvurulan bir yöntemdir. Aşağıda, hazırlıklı bir yaklaşımla bu süreci detaylandıracağız.

LVM Yapısının Anlaşılması ve Hazırlık Aşaması

LVM, fiziksel diskleri (Physical Volumes – PV), bu diskleri gruplayan Volume Group’ları (VG) ve VG içinden mantıksal birimler (Logical Volumes – LV) oluşturarak soyut bir katman sağlar. Bu yapı sayesinde, partitionları yeniden boyutlandırmak için fiziksel değişikliklere gerek duymadan esnek yönetim yapılabilir. Disk genişletme öncesi, mevcut LVM konfigürasyonunu incelemek esastır. Komut satırından pvdisplay, vgdisplay ve lvdisplay ile mevcut PV, VG ve LV’leri listeleyin. Bu komutlar, boş alanı (free PE) ve toplam kapasiteyi gösterir, böylece genişletme potansiyelini değerlendirirsiniz.

Hazırlık aşamasında, sunucunuzun yedekleme politikasına uyun ve snapshot alın. Yeni bir disk ekleyecekseniz, sunucu sağlayıcınızın panelinden (örneğin AWS EBS, GCP Persistent Disk veya fiziksel RAID) disk boyutunu artırın. İşlem öncesi sunucuyu yeniden başlatmadan hotplug desteği olup olmadığını kontrol edin: lsblk ve fdisk -l ile yeni diski tespit edin. Bu adımlar, olası hataları önler ve işlemi güvenli kılar. LVM’in avantajı, birden fazla diski birleştirerek tek bir mantıksal birim gibi kullanabilmesidir; örneğin 100 GB’lik bir LV’yi 200 GB’ye çıkarmak için VG’ye yeni PV eklemek yeterlidir.

Yeni Diski LVM’e Entegre Etme Adımları

Fiziksel Diski Tanıtlama ve Partitionlama

Yeni diski sisteme tanıttıktan sonra, fdisk /dev/sdb (yeni disk adı sdb ise) ile partition oluşturun. ‘n’ ile yeni partition, ‘p’ ile primary ve tam disk boyutunu seçin. Değişiklikleri w ile yazın. Ardından partprobe ile kernel’e bildirin. Bu adım, diskin kullanıma hazır hale gelmesini sağlar. Kurumsal sunucularda, GPT partition tablosu tercih edin eğer disk 2TB üzerindeyse; gdisk aracıyla dönüştürün. Örnek: 500 GB’lik bir /dev/sdb için tek partition /dev/sdb1 oluşturun ve lsblk ile doğrulayın. Bu işlem yaklaşık 1-2 dakika sürer ve veri bütünlüğünü korur.

Physical Volume Oluşturma ve Volume Group Genişletme

Partitionu PV’ye dönüştürmek için pvcreate /dev/sdb1 çalıştırın. Ardından mevcut VG’ye ekleyin: vgextend vg_ana /dev/sdb1 (vg_ana mevcut VG adınız). vgdisplay ile free space’in arttığını görün. Bu komut, VG kapasitesini otomatik genişletir; örneğin 100 GB boş alana 200 GB ekleyerek toplam 300 GB yapar. Root yetkisiyle çalıştırın ve logları /var/log/messages’ta izleyin. Hata durumunda pvremove ile geri alınabilir. Bu entegrasyon, LVM’in gücünü gösterir: Disk arızasında bile VG’yi başka disklere taşıyabilirsiniz.

Logical Volume Büyütme ve Dosya Sistemi Ayarlama

LG’yi genişletmek için lvextend -L +200G /dev/vg_ana/lv_root kullanın (+200G ek boyut). Tüm boş alanı kullanmak isterseniz -l +100%FREE belirtin. İşlem sonrası lvdisplay ile boyutu doğrulayın. Dosya sistemi için (ext4 varsayalım) resize2fs /dev/mapper/vg_ana-lv_root ile genişletmeyi tamamlayın. XFS için xfs_growfs / kullanın. Bu adımlar online yapılabilir, yani sunucu downtime’sızdır. Örnek senaryo: Root partition 50 GB’den 250 GB’ye büyütülürse, df -h ile anında yansır.

Doğrulama için fsck -f /dev/mapper/vg_ana-lv_root (unmounted ise) çalıştırın ve performansı iostat ile izleyin. Kurumsal uygulamalarda, bu genişletmeyi otomasyon script’leriyle (Ansible veya cron) entegre edin. Potansiyel sorunlar: Yetersiz free PE ise VG’den LV küçültün (lvreduce, dikkatli olun!). SELinux etkinse context’leri restore edin: restorecon -R /.

Sonuç olarak, LVM ile disk genişletme, sunucularınızın ölçeklenebilirliğini artırır ve bakım maliyetlerini düşürür. Bu adımları uygularken sistem loglarını düzenli takip edin, test ortamında pratik yapın. Düzenli depolama yönetimi, iş sürekliliğinizi güvence altına alır ve gelecekteki genişlemelere zemin hazırlar.